Festival Gezinsaanpak Laaggeletterdheid x Cubiss x Carmen Verduyn

 “Dit is voor wie Google niet snapt, en bij elke vraag, terugvraagt, "Bedoelde u…?” en denkt nee,

Dit is voor wie de handleidingen geschreven worden, maar ze niet kunnen lezen,

Dit is voor wie de baan krijgt met “gunfactor” en daarna elke dag herinnerd wordt dat de “gunfactor” ook ooit verdwijnen zal met tijd, 

Dit is voor de underdogs, de onzichtbare kapitaal dragers, de taal en toegangskloof proberende te overbruggende, 

Dit is voor iedereen die graag vanwege hun talent in een documentaire had willen mogen verschijnen, en niet vanwege hun laaggeletterd zijn, én toch de moed had het te doen, om de ander te helpen,

Dit is voor moeders zoals de mijne, die als ze bij De Bijenkorf een horloge proberen te kopen, niet geholpen worden, omdat niemand weet wat ‘n ‘glozzie’ is, en ze niet beter ABN spreken kan dan ‘gorlozie’,

Dit is voor alle dochters die op veertien al in het pannenkoekenrestaurant werken, de belastingaangifte voor papa en mama doen, de schulden mee afbetalen, weten wanneer je tegen het incassobureau zegt, “nee zij woont hier niet meneer, misschien een aantal deuren verderop?” en die tijdens biologie gewoon moeten vragen of ze alsjeblieft voor een vrouwelijk probleem naar het toilet mogen omdat ze ondanks alles niet vertrouwd worden door het systeem met het accuraat kunnen aanvoelen van de blaas,

Dit is voor de dochters die op een dag ook moeder worden, hands on moeders worden, die het beter willen doen voor de kinderen dan daar waar zij vandaan kwamen en in opgroeide, 

Dit is voor vrouwen zoals ik, die dachten het niet doorgegeven te hebben, de keten te hebben gebroken, maar zich in hun tranen verslikken wanneer mijn dochter bij het ontvangen van vrolijk gekleurde verjaardagskaarten in envelop met de post, verzucht. die, ja poeh, daar kijk ik morgen wel naar mama, ik zal wel wéér iet fout hebben gedaan, vandaag even niet, nu ben ik nog jaren, morgen openen we de blauwe wel.

En ik kijk naar haar, en haar angst voor die blauwe envelop, die blauwe die tweeëndertig keer door de brievenbus viel op een middag als een Harry Potter scene, en die overal zei het spijt ons we hebben een fout gemaakt, en dat het ons ook spijt van de toeslagen affaire, en de fouten, en dat we het nooit gevierd hebben maar bleven vastzitten in het trillend open maken ook bij nummer dertig. Ik kijk naar haar en ik zie dezelfde angst, dat perfectionisme, hoe ze altijd op haar tenen loopt, hoe ze altijd vastbijt, hoe ze altijd denkt nooit genoeg te zijn, en langzaam dezelfde Barbie-pop-voetjes ontwikkeld als mama, precies zoals haar moeder voor haar, en haar oma voor haar, en haar grootmoeder voor haar, voor haar, voor haar, haar, haar…

Voor haar doen we het. Voor haar en de vier miljoen anderen. 

Laaggeletterd, verminderde basisvaardigheden, het woord kan me gestolen worden, plak je label maar.

Zie dat ook als wij ons label niet zijn, zij altijd een residu achterlaat, als een vingerafdruk op een raam, nauwelijks waarneembaar tot je er licht op schijnt en ze onmiskenbaar overduidelijk aanwezig is en het heldere zicht het perspectief blokkeert. 

Ik kan mijn zoon niet helpen met zijn huiswerk. Ik kan mijn dochter niet beschermen tegen het krijgen van een ondermaats schooladvies. Ik kan ze niet ontlasten van de bewijs- en perfectiedrang, die komt uit het geboren zijn in een immigrant-gezin, een ‘wij-kunnen-het-wel-snappen-maar-niet-in-deze-taal-huishouden’, een ‘je-doet-de-cito-voor-spek-en-bonen-gezin’, een ‘er-is-hier-geen-kunst-en-cultuur-want-als-we-niet-beter-dan-sluit-de-inspectie-de-school-gaande-gezin’, 

ik kan ze voor veel te veel niet beschermen, maar ze zullen verdomme al schrijven en spellen ze ruk, spreken als een baas met een vamos mentaliteit. Zij zijn het onzichtbare kapitaal dat thuis vloeiend veertien talen spreekt, al hebben wij geen enkele gedeelde moedertong hier. 

Het is niet wat, het is wie. 

Het is niet wat, het is wie. 

En niets bouwt ruggengraat, veerkracht, als weten dat de stip op de horizon er wel toe doet, omdat wie jij bent, jij en niemand anders, jij ertoe doet in de uitkomst

. 

En elke avond zeg ik haar, je best is altijd goed genoeg, beter dan je best kun je niet doen, en ik hoop dat zij dat zachtjes tegen zichzelf prevelt net zo lang tot ze een Yvonne ontmoet, een leraar, een gids, een potentie-ziener, een gelover die zegt, “wauw Mila wat ben jij een powervrouw”. 

Dat het geloof dat iedereen meer is dan slechts een beleidsterm, door iedereen die hier zit verspreid en gezaaid mag worden. 

Dat ze als ze solliciteert zegt; "ik ben vindingrijk, ik kan goed improviseren, ik ben zelfstandig en zelfredzaam", en al die eigenschappen zwaarder wegen mogen dan dat ene woord.. 

Laaggeletterd is ze zeker. 

Maar verminderde basisvaardigheden? Absoluut niet. 

Ze is zorgzaam, werkt met een inzet alsof het leven ervan afhangt, is speels, ontwapenend, en beweegt door het leven met open hart. En dat zijn denk ik zo de echte basisvaardigheden van mens-zijn, je stem, je kracht.

Laten we dat vanaf nu meegeven aan al die gezinnen vol van aanpakkers, aan iedere ambtenaar, beleidsmedewerker, docent, consulent, en vooral aan de ouders, de zoons en dochters van."

Verduyn tijdens haar voordracht bij Festival Gezinsaanpak te Spoorzone in Tilburg